Hicri Dördüncü/Beşinci Asırda İmâmiyye-Hanefî Polemiğine Bir Örnek "Şeyh El-Müfîd’e Ait El-Mesâ’ilu’s-Sâğâniyye İsimli Risâle"

Hicri IV/X. asırda, kendilerini Sâsânîlere nispet eden Büveyhîler, İslam dün-yasında hâkimiyet kurmuşlardır. Bu dönemde, Büveyhilerin desteğini alan Şiîler ile Sünnîler arasında özellikle Bağdat merkezli çatışmalar olmuştur. Bu bağlamda dö-nemin Şiî – Sünnî âlimleri arasında bazı polemikler yaşanmıştır. Bunlar arasında dö-nemin en meşhur Şiî fakîh ve mütekellimlerinden olan Şeyh Müfid ile kim olduğu konusunda elimizde yeterli bilgi bulunmayan es-Sâğânî nisbeli Hanefi fakih arasın-daki polemik önemli bir yer tutar. Bu polemik, Şeyh el-Müfid’in nâiplerinden bir şa-hıs ile Hanefi fakih es-Sâğânî’nin yaptığı tartışmaların Şeyh el-Müfid’e -muhtemelen- yazılı olarak ulaştırılması sonucu ortaya çıkmıştır. Bu tartışmalarda İmâmiyye’ye yapılan itirazları cevaplandırmak üzere Şeyh el-Müfid, el-Mesâilu’s-Sâğânîyye ismini taşıyan eserini kaleme almıştır. Eserde, el-Müfid, es-Sâğânî’nin İmâmiyye’yi genellikle icmâdan çıkmakla itham ettiği on meseleye, zaman zaman sertleşen ve hakaret seviyesine ulaşan bir uslûpla cevap vermektedir. el-Mesâilu’s-Sâğânîyye, Büveyhi dönemindeki Hanefiler ile İmâmiyye arasındaki fıkhi tartışmaları göstermesi bakımından da ayrıca önem arz etmektedir.

In the fourth/fifth Hijri century, Buvayhi Dynasty who connected themselves with Sasanids governed the Islamic world. In this period, some conflicts (Bagdad based) occurred between the Shiites supported by Buvayhids and Sunnis. In this sense, we see some polemics between Shii-Sunni scholars. Among them, the polemic between Saykh al-Mufid who was famous faqih and mutakallim of the time and the as-Sâgânî who we don’t have enough information on him covers an important place. This polemic appeared as a result of conveying of debates between one person from the naib of Saykh Mufid and Hanafi Faqih al-Sâgânî. Saykh Mufid wrote his work "al-Masail al-Sâgânîya" as a reply to the objections to the Imamiya. This work includes ten an issue (mas’ala) in which Imamiya was ac-cused by al-Sagani as leaving of Ijma. al-Masail al-Sâgânîya has an importance in showing the juridical debates between Hanafi and Imamiya in this period.