'İmamınız da Sizdendir' Hadisi Özelinde Âhir Zaman İmamı Üzerine Bazı Değerlendirmeler

The purpose of this study is to examine the hadiths which are part of the hadith corpus and shed light on contemporary events, perspectives, ideas, and changes that address the descent of Jesus (peace be upon him) in the end times to establish complete justice on earth, renew the religion, address the issue of imamate in the end times, and restore the earth to its state during the time of Adam (peace be upon him), as well as the narrations associated with the Mahdi and the Dajjal. In this context, the central problem of our study is the question of what kind of world humanity will face before the Day of Judgment, what kind of change will occur in all religions Islam foremost among them and throughout the world, and the views regarding “Jesus, Mahdi, who or which group among the Muslims” will lead this process, as well as whether these views are consistent. Furthermore, if the claim that Jesus will descend in the end times to establish perfect justice on earth and renew the religion of Allah is accepted, the question of under what capacity he will do so, and how this view can be reconciled with the fact that Prophet Muhammad is the final prophet, is another central issue this study seeks to address. The study employed qualitative methods; by examining relevant accounts and interpretations from sources of Islamic literatüre such as hadith, tafsir, and Sufism as well as contemporary works, it has presented a new perspective.. In doing so, particular attention was paid to hadiths with the common narrator Ibn Shihab az-Zuhri, such as “Your imam is one of you,” “Even though your imam is one of you, when Jesus descends…,” “When Jesus acts as your imam as one of you,” and “When Jesus acts as your imam…,” as well as “When Jesus acts as your imam through that which is from you that is, the Quran and the Sunnah…” and their variants were examined and compared. Furthermore, an effort was made to analyze how weak narrations, reports attributed to Kaʿb al-Ahbâr, the views of the Companions, the Successors, and later scholars, as well as theological debates, were incorporated into the discussion of this issue. In this study, it has been established that while nearly all scholars unanimously agree that the Dajjal will lead the corrupting activities in the final reform and corruption movements predicted to occur in the end times, there is disagreement and a variety of opinions regarding who will lead the reform movement. In this context, according to some traditions, the person who will bring about a great renewal in the Islamic faith and fill the earth with justice in the end times is Jesus (peace be upon him). According to other reports, however, the Imam of the Muslims will emerge from among them; consequently, the final great renewal will be carried out by the Mahdi, and the dominance of Islam over the earth will occur under his leadership. In some reports, it is stated that a group of Muslims will assume the role of imamate until the Day of Judgment; accordingly, there is no concept centered on specific individuals such as Jesus or the Mahdi. Additionally, it has been observed that some commentators have attributed symbolic meanings to the concepts of the Dajjal and Jesus. As a result of all the evaluations and interpretations conducted, it has been concluded that the question of what kind of leader awaits Muslims in the end times has been debated and has become a point of contention since the era of the Companions, that this disagreement has been passed down to subsequent generations, and that there is therefore significant uncertainty regarding the issue of imamate one of the matters pertaining to the end times and that most of the hadiths on the subject are weak or fabricated (mawdu) and that these have been interpreted differently within Islamic scholarly disciplines. Indeed, since the issue has not been fully clarified based on authentic hadiths, attempts have been made to explain it through weak narrations throughout history. In this context, that some of the narrations related to this topic by Ka’b e’l-Ahbâr are attributed to the Prophet as weak many hadith scholars have sought to resolve this difficult issue using weak narrations. It is observed. Furthermore, it is quite noteworthy that some theologians, such as al-Taftâzânî, have joined this debate and expressed the view that the imamate of Jesus might be valid.

düşüncelerine ve değişimlerine ışık tutan rivayetlerden olan kıyamet öncesi Hz. Îsâ’nın âhir zamanda nüzûl edip yeryüzünde tam adaleti sağlamasını, dini tecdid etmesini, âhir zamanda imâmet meselesini ve yeryüzünün Hz. Âdem dönemindeki haline dönmesini konu edinen hadislerle, yine onunla bağdaştırılan Mehdî ve Deccâle ilişkin bazı rivayetleri incelemektir. Bu bağlamda kıyamet öncesinde insanlığın nasıl bir dünya ile karşılaşacağı, İslâmiyet başta olmak üzere tüm dinlerde ve tüm dünyada nasıl bir değişimin yaşanacağı, “Hz. Îsâ, Mehdî, Müslümanlar içinde bir gruptan kim veya kimlerin” buna önderlik edeceğine dair görüşler ve bunların tutarlı olup olmadığı konusu çalışmamızın temel problemini oluşturmaktadır. Yine Hz. Îsâ’nın âhir zamanda nüzûl ederek dünyada tam adaleti sağlayıp Yüce Allah’ın dinini tecdid edeceği inancı kabul edildiğinde, bunu hangi vasfıyla yapacağı ve Hz. Muhammed’in son peygamber olması gerçeğiyle bu görüşün nasıl telif edileceği sorusu da bu çalışmanın cevap aradığı temel konulardan biridir. Araştırmada nitel yöntem kullanılmış olup konuyla ilgili rivâyetler ve yorumları hadis, tefsir, tasavvuf gibi diğer İslâmi literatür kaynaklarından ve güncel çalışmalardan incelenerek yeni bir bakış açısı ortaya koyulmuştur. Bunu yaparken özellikle müşterek râvisi İbn Şihâb ez-Zührî olan “İmamınız da sizden biri olduğu halde Îsâ aranıza indiği zaman…”, “Îsâ sizden biri olarak size imamlık ettiği zaman”, “Îsâ size imam olduğu zaman…” ve “Îsâ sizden olan ile, yani Kur’an ve sünnetle, size imamlık ettiği zaman…” hadisleri ve varyantları incelenerek karşılaştırılmıştır. Yine zayıf rivayetlerin, Kaʿbu’l-Ahbâr’a dayandırılan haberlerin, sahâbe, tâbiîn ve sonraki dönem âlimlerin görüşleri ve kelâmî tartışmaların meseleye nasıl dahil edildiği tahlil edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada âhir zamanda meydan geleceği ifade edilen son ıslah ve ifsad hareketine dair gelen rivayetlerde ifsad faaliyetlerinin başında Deccâl’ın olacağı neredeyse tüm âlimler tarafından ittifakla kabul görmüş, ancak ıslah hareketine kimin başkanlık edeceği konusunda ihtilafın olduğu ve farklı görüşlerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda bazı rivayetlere göre âhir zamanda İslâm dininde büyük tecdid yaparak yeryüzünü adaletle dolduracak kişi Hz. Îsâ’dır. Bazı haberlere göre ise Müslümanların imamı kendi içlerinden çıkacak, dolayısıyla son büyük tecdid Mehdî tarafından gerçekleştirilecek ve İslâmiyet’in yeryüzüne hâkim olması onun öncülüğünde vukû’ bulacaktır. Bir kısım haberlerde ise imâmet işini kıyamete kadar bir grup Müslümanın üstleneceği ifade edilmekte, buna göre Hz. Îsâ ve Mehdî biçiminde belirli bir şahsiyet merkezli düşünce bulunmamaktadır. Bunlarla birlikte bazı yorumcuların Deccâl ve Îsâ kavramlarına sembolik bir anlam yüklediklerine tanıklık edilmiştir. Yapılan tüm değerlendirmeler ve yorumlar neticesinde âhir zamanda Müslümanları nasıl bir liderin beklediği hususunun sahâbe döneminden itibaren tartışılıp ihtilaflı hale geldiği, bu ihtilafın sonraki nesillere intikal ettiği, dolayısıyla âhir zamana ilişkin meselelerden olan imâmet konusuna ilişkin ciddi belirsizlikler bulunduğu, konuyla ilgil hadislerin çoğunun zayıf veya mevzu olduğu, bu hadislerin Temel İslam İlimlerinde farklı şekilde yorumlandığı sonucuna varılmıştır. Nitekim sahih hadislerden hareketle mesele tam netliğe kavuşmayınca konu tarihi süreç içerisinde zayıf rivayetlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda birçok hadis şarihi, bu müşkil meseleyi zayıf rivayetlerle çözmek istemiştir. Kaʿbu’l-Ahbâr’ın konuyla ilgili naklettiği bazı rivayetlerin Hz. Peygamber’e nispet edildiği görülmektedir. Ayrıca Teftâzânî’nin bu tartışmaya dahil olup Hz. Îsâ’nın imâmetinin doğru olabileceği yönünde görüş belirtmesi hayli dikkat çekicidir.