Tâbi‘ûn Döneminde Önemli Bir Müfessir: Mesrûk b. el-Ecda‘ (Biyografik Bir İnceleme)

Biyografik çalışmalar, bir şahsın hayatı hakkındaki bilgilerin bir arada görülebilmesi açısından önemlidir. Bu makalede mevaliye mensup tâbiîlerden olan Mesrûk b. el-Ecda‘, biyografik açıdan ele alınmıştır. Önde gelen sahâbilerden Abdullah b. Mes‘ûd’un öğrencisi olan Mesrûk, aynı zamanda Kûfe tefsir okulunun önemli temsilcilerindendir. Abdullah b. Mes‘ûd’un dışında yüzlerce sahâbîyi gören; bunlar arasında özellikle Hz. Âişe’den çok istifade eden Mesrûk, kendi çağında tâbiûn âlimlerine ve onları takip eden kuşağa hadîs ve tefsirde üstadlık yapmıştır. Bununla birlikte Mesrûk’un hayatı hakkında yapılmış detaylı, müstakil bir çalışmaya maalesef rastlanmamaktadır. Biyografik makale türüne katkı sağlamasını umduğumuz bu çalışmada, Mesrûk’un hayatına dâir ulaşabildiğimiz her türlü detay toplanmıştır. Bir araya gelen bütün bu bilgiler nazara alındığında; ortaya takva üzere son derece dikkatli bir hayat süren, ilmiyle âmil olan ve siyasi kargaşalardan mümkün mertebe uzak duran bir tâbi‘î âlimi portresinin çıktığı görülmektedir. Mesrûk ibadet ve zühd açısından zirve şahsiyetlerden olduğu gibi, kadılık ve zekât âmilliği gibi devlet işlerini de üstün başarıyla icrâ etmiştir.

Biographical studies are important in that information about a person’s life can be seen together. Masrūq Ibn al-Ajda, the one of mawali tabioūn, is taken from the biographical point of view in this article. Masrūq is a prominent representative of the Kufa Tafsir school and also a student of Abdullah Ibn Mas‘ūd, who is one of the leading sahabis (companions). Masrūk saw hundreds of sahabis (companions) besides the Ibn Mas‘ūd and especially he has benefited from Hazrat Aisha among them by learning hadith and tafsir. He also taught to the scholars of tâbioūn and the followers of them in hadith and tafsir in his own age. Nevertheless unfortunately no detailed and specific study of the life of Masrūk is found. In this work which we hope to contribute to the biographical article, every detail we can reach for Masrūk’s life is collected. When all this information is gathered together; it appears that a portrayal of a tâbi‘î scholar, who was lived a very careful life with taqwa, is emerged. Moreover, he had practiced his knowledge perfectly in his life and remained as far away as possible from political turmoil. As well as being from the top personalities in terms of worship and zuhd, Masrûk has performed with great success the state affairs such as judgeship in court and responsibility of zakāt.