Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri

Adem Arıkan

doi:10.5281/zenodo.3343980

TR EN

Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri

Öz

XVI. asırda Safevî Kızılbaş halifeleri, İran’dan Anadolu’ya Şiî itikâdı ile ilgili kitaplar getirerek bu kitapların halk arasında okunmasını sağlamış, bu itikâdı yay-maya çalışmışlardır. İbnü’l-Mutahhar el-Hillî’nin kitapları Safevî Devleti’nde Şîa’nın kurumsallaşmasında ve propagandasında başlıca müracat kaynaklarındandır. el-Hillî, Minhâcü’l-Kerâme isimli eserinde İmâmet konusunu ele almış ve İmâmiyye Mezhebi’ne uymanın gerekliliğini savunmuştur. Sünnî yazar Ma’rûf b. Ahmed genel olarak Râfıza’ya, özelde ise el-Hillî’nin bu eserine karşı Kitabü’l-Berâhîni’n-Nevâkız Delâlâti’r-Revâfız adıyla bir reddiye yazmıştır. Müellifin dönemin siyasi olaylarına yaptığı atıflar, çeşitli vesilelerle aktardığı kendi gözlemleri önem arzetmektedir.

Anahtar Kelimeler

References

Abdullah Efendî, Riyâzü’l-Ulemâ ve Hiyâzü’l-Fudalâ, Kum, 1401.
Aka, İsmail, “X. Yüzyıldan XX. Yüzyıla Kadar Şiîlik”, Milletlerarası Tarihte ve Günümüzde Şiîlik Sempozyumu, İSAV (İlmî Neşriyat), İstanbul 1993.
Akyol, Taha, Osmanlı’da ve İran’da Mezhep ve Devlet, İstanbul 1999.
el-Âmilî, Muhammed b. Hasan el-Hur, Emelü’l-Âmil, Bağdat 1385.
Arıkan, Adem, İbnü’l-Mutahhar el-Hillî’nin “Keşfü’l-Murâd fî Şerhi Tecrîdi’l-İ’tikâd” Adlı Eserine Göre Dînî ve Siyâsî Görüşleri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, İstanbul 2004.
el-Bahrânî, Yusuf b. Ahmed, Lü’lüü’l-Bahreyn, Nşr. Muhammed Sâdık Bahrülulum, Beyrut, 1406/1986.
Baltacı, Cahit, Osmanlı Medreseleri (XV-XVI. Asırlar), İstanbul 1976.
Bartold, W., İslam Medeniyeti Tarihi, (izah ve düzeltmeler: M. Fuad Köprülü) 5. bs., Ankara:Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1940.

Bursalı Mehmet Tahir Efendi, Osmanlı Müellifleri, (sad. A. Fikri Yavuz, İsmail Özen) İstanbul; Meral yay. ts.
Caferiyan, Resul, “Pezûheşî der Bârei İntikâli Kitabhây-i Kuheni Şiî ez Serzeminhây-ı Arabî be İran der Âğâz-i Devre-i Safavî”, Makâlât-ı Târihî, IV, Kum 1374, ss. 91-109.
Çakır, Enver, XVI. Yüzyılda Haleb Sancağı (1516-1566), Elazığ 2003.
Çelebi, İlyas, “Hızır”, DİA, XVII, 406-409.
Dalkıran, Sayın, İbn Kemal ve Düşünce Tarihimiz, İstanbul 1997.
Dalkıran, Sayın, Ahmed Feyzi Çorûmî’nin el-Feyz’r-Rabbânî’si Işığında Osmanlı Devleti’nde Ehl-i Sünnet’in Şi’î Akîdesine Tenkidleri, İstanbul 2000.
Dizer, Muammer, Takiyüddin, Ankara; Kültür Bakanlığı yay. 1990.
Ekinci, Mustafa, Anadolu Aleviliği’nin Tarihsel Arka Planı, İstanbul 2002.
el-Emîn, Muhsin, A’yânü’ş-Şîa, Beyrut 1403/1983.
Fischer, Michael M.J., Iran from Religious Dispute to Revolution, Harvard University Press 1980.
el-Gazzî, Kamil el-Bâlî el-Halebî, Kitâbü Nehri’z-Zeheb fî Târîhi Haleb, Haleb 1412/1991.
Gökbilgin, M. Tayyib, “Süleyman I”, İslâm Ansiklopedisi, XI, İstanbul, Milli Eğitim Basımevi, 1979, s. 99-155.
Gökbilgin, M. Tayyib, “Ali Paşa, Semiz”, İslâm Ansiklopedisi, I, 341-342.
Gölpınarlı, Abdülbâkıy, Tarih Boyunca İslam Mezhepleri ve Şiîlik, İstanbul 1987.
el-Hansârî, Ravzâtü’l-Cennât, Tahran, t.y.
el-Hasan, Ahmed Yusuf, Takiyüddin ve’l-Hendesetü’l-Arabiyye, Haleb 1407/1987.
el-Hillî, Cemalüddin Hasan b. Yusuf İbnü'l-Mutahhar, Nehcü’l-Hak ve Keşfü’s-Sıdk (Nşr. Aynullah el-Hasenî el-Urmevî), Kum 1407.
el-Hûî, Ebü'l-Kâsım el-Musevî, Mu’cemu Ricâli’l-Hadîs, 4.b., Beyrut 1403/1985.
İbnü’l-Hanbelî, Radiyyüddin Ahmed b. İbrahim, Dürrü’l-Habeb fî A’yâni Haleb, nşr. Mahmuh el-Fâhûrî, Yahya Zekeriyya Abbara, Dımaşk 1973.
İbn Kemal Paşa, “Risâletun fî Tekfîri’r-Ravâfid (Kızılbâş)”, Hamsu Resâil fî’l-Firak ve’l-Mezâhib, tahkik: Seyyid Bahçivan, Dâru’s-Selâm (Kahire) 2005, ss. 195-201.
İbn Teymiyye, Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim, Minhâcü’s-Sünne, (nşr. Muhammed Reşad Salim), 1.b., Riyad; Müessesetü Kurtuba, 1406.
Kahraman, Hüseyin, “İtikâdî Düşünce ve Mezhep Mensubiyetinin Hadislerin Değerlendirilmesine Etkisi”, Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 2, 2005 s. 133-163.
Kılıç, Remzi, XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Osmanlı İran Siyasi Antlaşmaları, İstanbul 2001.
Kütükoğlu, Bekir, Osmanlı-İran Siyasî Münasebetleri 1, (1578-1590), İstanbul 1962.
el-Murtaza, Ebü'l-Kâsım Alemülhüda Ali b. Hüseyin eş-Şerîf, el-İntisâr, (nşr. Muhammed Rıza), Beyrut 1405/1985.
Nev’îzade Atâî, Hadâikü’l-Hakâik fi Tekmileti’ş-Şekâik (Şekâık-ı Numaniyye ve Zeyilleri) nşr. Abdulkerim Özcan, İstanbul 1989.
Newman, Andrew J., Society and culture in the early modern Midlle East : studies on Iran in the Safavid period, Leiden : E.J. Brill, 2003.
Onat, Hasan, “Kızılbaşlık Farklılaşması Üzerine”, İslamiyat, VI (2003), sayı. III, 111-126. Bkz. http://www.hasanonat.com/ayrinti.php?sayfa=2&no=11 .
Öz, Mustafa, “Hillî, İbnü’l-Mutahhar”, DİA, XVIII, 37-38.
Refik, Ahmet, “Osmanlı Devrinde Rafizilik ve Bektaşilik”, Darulfunun Edebiyat Fakültesi Mecmuası, IX, sayı: 2, İstanbul 1932, s. 21-59.
Roemer, H. R., “The Safavid Period”, The Cambridge History of Iran, VI (The Timurid and Safavid Periods). ed. Peter Jackson and Laurence Lockhart, Cambridge: Cambridge University Press, 1986, ss. 189-350.
Rumlu, Hasan, Ahsenü’t-Tevârîh, nşr. Abdülhüseyn Nevaî, Tahran 1357/1979.
es-Sadr, Hasan, Tekmiletü Emeli’l-Âmil, (nşr. Ahmed el-Hüseynî, Kum 1406.
Schmidtke, Sabine, The Theology of al-Allama al-Hilli, Berlin 1991.
es-Seyyid, Kemal, Nuşûu ve Sukûtu’d-Devleti’s-Safeviyye, Kum 1426/2005.
Seyyid Muhammed es-Seyyid, “Kansu Gavrî”, DİA, XXIV, s. 314-6.
Sümer, Faruk, Safevî Devletinin Kuruluşu ve Gelişmesinde Anadolu Türklerinin Rolü, 2.bs., Ankara:Türk Tarih Kurumu, 1999.
eş-Şâbî, Ali, eş-Şîa fi’l-İrân, (y.y.) 1400/1980.
Şeriati, Ali, Ali Şiası Safevi Şiası, 2.b., (trc. Feyzullah Artinli), İstanbul 1990.
Şeşen, Ramazan, “Meşhur Osmanlı Astronomu Takiyüddin er-Râsıd’ın Soyu Üzerine” Erdem; Atatürk Kültür Merkezi Dergisi, c. IV, sayı: 10, 1988, 165-173.
et-Tabbâh el-Halebî, Muhammed Ragıb b. Mahmûd b. Haşim Ragıb, İ'lâmü'n-Nübelâ bi-Târîhi Haleb eş-Şehbâ', Haleb: el-Matbaatü'l-İlmiyye, 1344/1926.
et-Tahrânî, Muhammed Muhsin Aga Bozorg, ez-Zeria ila tasânîfi’ş-Şîa, Beyrut 1983.
Teber, Ömer Faruk, XVI. Yüzyılda Kızılbaşlık Farklılaşması, (yayınlanmamış doktora) Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Ebstitüsü, Ankara 2005.
Tedmürî, Ömer Abdusselam, Mevsûatü Ulemâ’il-Müslimîn fî Tarîhi Lübnan’il-İslâmî (6.-10. h. asırlar), (2. kısım), Beyrut 1411/1990.
Uyar, Mazlum, Şiî Ulemanın Otoritesinin Temelleri, İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2004.
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Tarihi, Ankara 1968.
Ünver, A. Süheyl, İstanbul Risaleleri, İstanbul 1996.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religion, Society and Culture Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Adem Arıkan
Türkiye

Publication Date

December 31, 2008

Submission Date

October 15, 2008

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2008 Volume: 8 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.5281/zenodo.3343980

IZ

https://izlik.org/JA84BX53MG

Cite

RIS / Bibtex

APA

Arıkan, A. (2008). Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 8(3), 331-348. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343980

AMA

1.Arıkan A. Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri. Marife. 2008;8(3):331-348. doi:10.5281/zenodo.3343980

Chicago

Arıkan, Adem. 2008. “Osmanlı Kadısı Müderrisi Maruf B. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 8 (3): 331-48. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343980.

EndNote

Arıkan A (December 1, 2008) Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 8 3 331–348.

IEEE

[1]A. Arıkan, “Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri”, Marife, vol. 8, no. 3, pp. 331–348, Dec. 2008, doi: 10.5281/zenodo.3343980.

ISNAD

Arıkan, Adem. “Osmanlı Kadısı Müderrisi Maruf B. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 8/3 (December 1, 2008): 331-348. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343980.

JAMA

1.Arıkan A. Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri. Marife. 2008;8:331–348.

MLA

Arıkan, Adem. “Osmanlı Kadısı Müderrisi Maruf B. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, vol. 8, no. 3, Dec. 2008, pp. 331-48, doi:10.5281/zenodo.3343980.

Vancouver

1.Adem Arıkan. Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri. Marife. 2008 Dec. 1;8(3):331-48. doi:10.5281/zenodo.3343980

Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri

Osmanlı Kadısı/Müderrisi Maruf b. Ahmed’in İmâmiyye Şîasına Eleştirileri

Öz

Anahtar Kelimeler

The Ottoman Qadi Maroof b.Ahmad’s Critique to Imamiyya

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite