Ca’ferîlikte Mut’a ve Ona Karşı Sünnî Duruş

Mut‘a nikâhı dört mezhep ile Ca‘ferîler arasındaki en temel tartışma konula-rından birisidir. Tartışmanın temelinde şu hususlar vardır: Hz. Peygamber döneminde başlangıçta izin verilen mut‘a nikâhının belli aralıklarla yasaklanıp serbest bırakılması [Ca‘ferîlerin iznin devam ettiği yönündeki iddiaları]; Sahabenin önde gelenlerinden Abdullah b. Abbas (ö.68/687) ile tâbiûn’un büyük âlimlerinden İbn Cüreyc’ten (ö.150/767) mut‘a nikâhının cevazı yönündeki bazı rivayetler, İbn Abbas’ın bu görüşünden rücu edip etmediği münakaşaları; Übeyy b. Ka‘b (ö.21/642) ile Abdullah b. Mes‘ûd’un (ö.32/652) Nisâ suresinin: مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنّ} اسْتَمْتَعْتُم بِهِ { فَمَا "…O halde onların hangilerinden nikâh ile yararlanmışsanız, belirlenen me-hirlerini Allah’ın öngördüğü değişmez bir hak olarak tastamam verin…" şeklindeki 24. ayetini إلى أجل مسمى "belirli bir süreye kadar" ilavesiyle okudukları yönündeki ri-vayetlerle bu ayet etrafındaki farklı yorumlar [ki en önemlisi Ca‘feriyye’nin ayetin mut‘anın cevazına delil teşkil ettiği görüşü]; Mut‘a nikâhını Hz. Peygamber’in değil Hz. Ömer’in (ö.23/644) yasakladığı ve bunun üzerine Hz. Ali’nin (ö.40/661) "Eğer Ömer mut‘ayı yasaklamasaydı isyan-kar/şakî dışında kimse zina etmezdi"şeklinde kaynaklarda nakledilen sözü bu alan-daki tartışmaların odak noktalarını oluşturmaktadır. Bu makalede konu etraflıca işlenmektedir.

One of the most fundamental issues debated between four madhahib and ja‘ferī scholars is mut‘a marriage. The underlying issues of the debates on this topic are as follows: Permission and prohibition of mut‘a marriage at certain times during the life time of the prophet though permitted at the beginning (the ja‘farī claim for permission to continue) Some narrations from Abdullāh b. ‘Abbās (d.68/687), one of the highly re-spected companions of the prophet, and from Ibn Jurayj (d.150/767), one of the great scholars of those who followed the companions of the prophet, al-tabieen, as to permission of mut‘a The claims Ibn ‘Abbās changed his view on mut‘a marriage Sayings related to ‘Ubeyy b. Ka‘b (d.21/642) and ‘Abdullāh b. Mas‘ūd (d.32/652) as they used to read the verse of al-Nisā’: مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنّ} اسْتَمْتَعْتُم بِهِ { فَمَا "so those of them whom you enjoy, give them their appointed wages" (4:24) with three more words resulting in the sentence of the form: "...to an ap-pointed time (ilā ajal musammā)." and different commentaries on this verse (the view of ja‘fariya, the most important one, referring to the permissibility of mut‘a marriage) The argument that mut‘a was only forbidden by the caliph ‘Umar (d.23/644) and for it was ‘Alī himself who said: "If ‘Umar had not prohibited mut‘a, no one would commit fornication except the wretched!" is also the focus of the de-bates on the issue. The topic of mut‘a marriage has been discussed thoroughly in this article.